De Frans-Pruisische oorlog is een conflict dat bij onze tijdgenoten nauwelijks bekend is. Alles is gedaan om de nederlaag die de val van het Tweede Keizerrijk bespoedigde uit de geschiedenis te wissen, te beginnen met de schrapping van deze gebeurtenis uit de geschiedenisboeken vanaf de Derde Republiek. Later werd ze overschaduwd door de bloedige maar roemrijke oorlog van 1914-1918 en definitief naar de archieven verwezen door het tweede wereldconflict.
…en toch is er zoveel te zeggen over deze complexe periode. Wat verrassend is wanneer men zich begint te verdiepen in dit conflict, zijn de paradoxale situaties: zwakheid van sommige generaals maar heroïsme van de gewone soldaat; weelderige militaire uniformen rechtstreeks afkomstig uit het 1e keizerrijk, maar moderniteit van nieuwe wapens; onverzettelijkheid van de Republiek en katholieke toewijding van de pauselijke zouaven…
Tussen 19 juli 1870 en 28 mei 1871 volgden drie grote periodes elkaar op (keizerlijke oorlog; republikeinse oorlog en Commune van Parijs), als spiegel van dit Frankrijk van de 19e eeuw dat zijn ideaal model zoekt, tussen Keizerrijk, Koningschap en Republiek.
1870 is ook het begin van de fotografie op grote schaal: na het daguerreotype, uitgevonden in 1839, democratiseert de albuminedruk de toegang tot de weergave van de werkelijke wereld. Foto's in het formaat "Carte de visite" (CDV) worden vaak gesigneerd naar dierbaren gestuurd. Ze zijn tegenwoordig gewild maar nog relatief gangbaar. De grote foto's die het conflict, de gevechtsplaatsen of de soldaten tonen, zijn veel zeldzamer, echte "schatten" verzameld door enkele experts die ons hebben geholpen dit artikel te illustreren. Ze zijn vrijwel onbestaande tijdens de periode van de keizerlijke oorlog, tot aan de val van Sedan, maar er bestaan enkele opnamen gemaakt tijdens de belegeringen van vestingsteden, te beginnen met die van Metz.
Om zich de werkelijkheid van dit conflict in zijn kleinste details voor te stellen, is er weinig boeienders dan te steunen op journalistiek werk dat over de Frans-Pruisische oorlog werd verricht, 20 jaar na het conflict. Émile ZOLA, de auteur van de saga ROUGONMACQUART, voert, zoals bekend, 6 tot 12 maanden onderzoek alvorens zijn romans te schrijven. "La débâcle" ontsnapt niet aan dit nauwgezette voorbereidingswerk. Dit roman lezen is onderdompelen in het hart van het conflict, de ontberingen van de soldaten delen, het heroïsme en het lijden van het Franse leger visualiseren, van Wissembourg tot het begin van de Commune.
Wat is er fascinerender dan te spreken over de Frans-Pruisische oorlog, "een zeer reële oorlog", zo dicht mogelijk bij wat hij werkelijk was, door het beeld, onmiddellijke waarheid, aangevuld door de schilderijen van de grootste schilders, en het verhaal, nauwgezet opgetekend door de journalist ZOLA.
