De Kampfgeschwader 54, de Totenkopfgeschwader, is een eenheid die bij liefhebbers van de luchtoorlog van de Tweede Wereldoorlog goed bekend is vanwege het doodshoofdinsigne dat geërfd werd van de huzarensquadrons. Maar bovenal onderscheidde de KG 54 zich als een van de weinige eskaders van de Luftwaffe die van de eerste tot de laatste dag van het conflict had gevochten — zij het in verschillende vormen en met vaak wisselende sterkte. Voortgekomen uit de KG 254 begon de KG 54 bescheiden met één enkel Gruppe dat in september 1939 in Polen werd ingezet.
In april 1940 nam het tweede Gruppe, dat tijdens de Drôle de Guerre was opgericht, deel aan de gevechten in Scandinavië. Daarna, de volgende maand, werd het tot drie Gruppe uitgebreide eskader ingezet in de Westfeldzug: de grote veldtocht in het westen. Nadat het derde Gruppe, dat zwaar had geleden tijdens de gevechten van mei/juni, was ontbonden, streed de KG 54 in de Battle of Britain en zette zijn missies boven Engeland voort tijdens de nachtelijke Blitz. In juni 1941 vochten de twee Gruppe die tijdens 'Barbarossa' naar de USSR werden geroepen, krachtig en voerden talloze missies uit, maar leden zulke zware verliezen dat zij eind van het jaar teruggeroepen werden naar het Reich. De militaire situatie was echter zodanig verslechterd dat de Totenkopf vanaf die periode gedwongen was haar krachten te verspreiden: het I./KG 54 trok naar de Middellandse Zee, terwijl het II./KG 54 terugkeerde naar de USSR (met een kort verblijf in Frankrijk). Tijdens de gevechten boven Malta opereerde het I./KG 54 gezamenlijk met de K.Gr. 806, die inmiddels omgedoopt was tot III./KG 54.
Deze twee Gruppe ondersteunden het Afrika Korps van maarschalk Rommel voordat zij in 1943 op Sicilië werden vervoegd door het II./KG 54, waarna het eskader deelnam aan de laatste gevechten in Afrika (Tunesië). Nu over volledige sterkte beschikkend, trof het 54e eskader de geallieerde landing op Sicilië en maakte vervolgens diverse terugtrekkingen door op het Italiaanse vasteland. De Totenkopf verliet het Middellandse Zee-gebied definitief eind 1943 om naar het westen terug te keren. Maar dit was om boven Engeland te opereren in het kader van de bloedige operatie 'Steinbock'. De verliezen waren er zo hoog dat het II./KG 54 in april 1944 werd ontbonden. En twee maanden later was het een tot twee Gruppe teruggebracht eskader dat de geallieerde landing in Normandië het hoofd bood in missies die evenzeer kostbaar waren in mensen en materieel. Voortdurend terrein verliezend trok de KG 54 zich terug naar het Reich waar zij in september 1944 een jagereenheid werd en het beroemde straalvliegtuig Me 262 in gebruik nam.
Omdat het toestel echter nog steeds ernstige 'kinderziekten' vertoonde, kon de KG (J) 54 (hoewel versterkt met een tweede Gruppe) zich nauwelijks onderscheiden tegenover geallieerde luchtmachten die in aantal sterk superieur waren, en werd zij gedecimeerd. Op 8 mei 1945 capituleerde het overlevende personeel van het doodshoofdeskader, waarbij de troepen voornamelijk verspreid waren over Oostenrijk en Tsjecho-Slowakije.
