De vreemde gevangenneming, mei 1940 – Onuitgegeven dagboeken van een stafoffcier van het 1e Leger

«'s Avonds ontvangen we een gecodeerd telegram van het Groot Hoofdkwartier, met de volgende inhoud: "Commandant Fauvelle heeft mij en de heer Paul Reynaud uw situatie uiteengezet. Ik miskend uw moeilijkheden niet. Ik reken op u om alles te redden wat gered kan worden, met eer voor de vaandels die u bewaart." Voor wie tussen de regels kan lezen, hebben wij niets meer te verwachten van de rest van de Franse legers.»

Kolonel Pierre Montjean, stafofficier van het Ire Leger en hoofd van de sectie «Operaties» van het 3e Bureau, wordt op 29 mei 1940 door de Duitsers gevangengenomen te Steenwerck. In de eerste dagen van zijn gevangenschap reconstrueert hij, nog onder de schok, de opeenvolging van deze gebeurtenissen. Het verhaal dat hij doet van de twintig dagen die aan deze «vreemde gevangenneming» voorafgingen, vormt een buitengewoon en kostbaar getuigenis, temeer omdat de archieven van het 1e Leger verbrand zijn. Het dompelt de lezer onder in een staf in het hart van de ineenstorting: een verbijsterende leeservaring.

Pierre Montjean (1895-1982), als eerste afgestudeerd aan Saint-Cyr en cavallerist, raakt ernstig gewond in de Champagne in 1917. Gediplomeerd aan de École supérieure de guerre maakt hij deel uit van de staf van maarschalk Pétain van 1930 tot 1934. In deze periode wordt hij de «pen» van de Maarschalk en stelt hij verschillende van diens belangrijke toespraken op. In zijn nota's, interne rapporten en conferenties zal hij meedogenloos de ontoereikende middelen van onze legers tegenover de evolutie van de oorlogsvoering aan de kaak stellen.

Het is tijdens de ineenstorting van mei 1940 dat het lot van generaal Montjean een wending neemt: als officier van het 3e Bureau van het 1e Leger ziet hij de Duitse Panzers in drie weken triomferen door de ideeën toe te passen die hij onophoudelijk had verdedigd voor de cavalerie van het Franse leger. Gevangengenomen naast generaal Prioux brengt hij vijf jaar in gevangenschap in Duitsland door, alvorens na zijn bevrijding het materiaalwapen van de Franse strijdkrachten in Duitsland te commanderen.