Normandie-Niemen, Vijftien lotgevallen van piloten

Ze hebben ons allen verlaten, maar zij zijn hun immense taak nooit te kort gekomen: het blazoen van de Franse Luchtmacht oppoetsen, haar gebroken vleugels helen en daardoor aan Frankrijk de status teruggeven die het vóór het noodlottige jaar 1940 had, toen zij ten onrechte verantwoordelijk werden gehouden voor de nederlaag. De Russen voorzagen hen van opmerkelijke middelen waarmee zij het juweel smeedden dat hun eenheid was: de jachtvlieggroep Normandie, die op instigatie van de Sovjets het Regiment Normandie-Niemen werd.

Talrijke werken hebben hun heldendaden al beschreven, maar zij verdienen het dat hun nagedachtenis keer op keer gevierd wordt, en als voorbeeld gesteld voor de toekomstige generaties, om te laten begrijpen hoe Frankrijk — een verslagen, miskend en gemarteld land — dankzij een handvol van hen, 96 om precies te zijn, erin slaagde om in vier jaar tijd opnieuw zijn plaats in te nemen aan de tafel der grote naties, door de wereld te tonen dat Frankrijk op alle fronten streed.

Soms volstaat de vurigheid van een handvol mannen in de strijd om overtuiging af te dwingen en bewondering te wekken bij sommigen — Stalin in dit geval. Het zijn de portretten van een vijftiental van hen die in deze pagina's worden geschetst, samen met een uitvoerig geïllustreerde beschrijving aan de hand van kleurprofielen van hun "rijdieren": de Yakovlev-jagers, ongetwijfeld gekozen omdat hun motor een doorontwikkeling was van de Franse Hispano-Suiza 12Y motor.

De auteur, voormalig voorzitter van de aéro-club de Caen en zelf organisator van herdenkingsluchtvaartevenementen, kende generaal Risso goed — die directeur was van de Nationale Meetings in de jaren 70 en later, wanneer hij af en toe naar Normandië kwam voor herdenkingen. Hij bouwde verschillende toneelstukjes voor het museum van Les Andelys en werd op 20 juni 1999 uitgenodigd voor de ceremonie, gevolgd door het banket waarbij generaal Risso, in gezelschap van commandant Lorillon, verklaarde dat hij bij gebrek aan leden gedwongen was de vereniging van Oud-strijders van het Normandie-Niemen 39-45 te ontbinden. Hij verklaarde dat hun epos voortaan tot de Geschiedenis behoorde. Generaal Risso overleed op 24 november 2005 en commandant Lorillon op 17 februari 2013. Er waren toen nog twee overlevenden van de piloten van het Normandie uit de Tweede Wereldoorlog: Jean Sauvage en Gaël Taburet. Jean Sauvage overleed op 22 augustus 2014 en Gaël Taburet op 10 februari 2017. Op die dag, met zijn overlijden, werd een bladzijde van roem van de Armée de l'Air omgeslagen.

Deze 96 helden behoren voortaan tot de Geschiedenis. François Robinard heeft de herinneringen van vijf van hen verzameld, gered door de geschiedenis, voornamelijk die van generaal Risso. Zij vormen de basis van dit werk.