Mijn exodus van juni 40 - Le Havre, Trouville, Saint-Hilaire-du-Harcouët

Gérard Régnier vertelt zijn exodus van juni 1940 als historicus, door die nauwkeurig te situeren in een periode die achteraf beschouwd de donkerste lijkt van onze nationale geschiedenis: de "zwarte jaren". Hij beschrijft minutieus de internationale situatie in de jaren 1930, het terugwijken van de Franse en Engelse geallieerden tegenover de provocaties van Hitler en zijn "bluf-diplomatie", het irrationele vertrouwen van de vreesachtige politiek verantwoordelijken en de onbekwame militairen.

Zijn relaas toont hem op 6-jarige leeftijd, op 11 juni 1940, samen met zijn weduwe moeder en zijn 12-jarige broer, terwijl ze het Seine-estuarium oversteken van Le Havre naar Trouville-sur-Mer, op een vissersboot, onder het mitrailleurvuur van Duitse Stuka-vliegtuigen. In 1941 en 1942, in Le Havre, tijdens de bombardementen, is het een opeenvolging van nachten doorgebracht in een piepklein kelderrruimte. Geëvacueerd naar Lillebonne in 1943, ziet hij op een dag zijn jonge onderwijzer op straat, in het uniform van de Milice. Pas lang na de oorlog verneemt hij dat deze, als lid van een groep verzetsstrijdende scholieren uit Le Havre, in 1941 was gearresteerd door de Duitse politie en zes maanden had doorgebracht in de gevangenis van La Santé.

En, als "voorrecht" van een inwoner van Le Havre, zal de auteur vier jaar later, in augustus 1944, een tweede exodus meemaken, waarbij hij stap voor stap, dit keer volledig te voet, de veertig kilometer aflegt die Le Havre van Lillebonne scheiden. De kaalgeschoren vrouwen op het gemeenteplein, op de dag van aankomst, is een onuitwisbare herinnering. Vroegtijdig geplaatst als aandachtig toeschouwer in de wereld van volwassenen, stellen de uitzonderlijke omstandigheden van deze periode hem in staat hen in hun gedrag te beoordelen. Maar, beschermd door een bewonderenswaardige moeder en profiterend van de kleinste dagelijkse vreugde, wil hij aantonen dat zelfs in de meest dramatische omstandigheden voor het kind heel vaak momenten van vreugde volgen, als bewijs van het vermogen van de kindertijd tot veerkracht.