De Militaire Revolutie van het Jaar II, 1794 tussen Vlaanderen en de Moezel

De campagne van 1794 is in de eerste plaats die van het jaar II (21 september 1793 – 20 september 1794). Nieuw door haar omvang in manschappen, uitdagingen en materieel, mobiliseert zij de inspanningen van de jonge Republiek. Het is ook een periode waarin grote operatieplannen tot rijping komen; het «algemeen stelsel» zal de synthese en de matrix zijn van de toekomstige grootscheepse campagnes.

De legers van 1794 zijn ook de kweekvijver van de grote figuren van het Keizerrijk. Men treft er de toekomstige kopstukken van het Armée d'Allemagne aan: de kolonels Soult, Bernadotte of Ney bij het Armée de Sambre-et-Meuse van Jourdan, of nog het ongelukkige gezelschap van Moreau — Mac Donald, Souham of Vandamme — die allen meer of minder zwaar zullen boeten voor hun nabijheid tot Bonapartes concurrent. Aan de kant van de Coalitie werpt Arthur Wellesley, de toekomstige hertog van Wellington, een blik op de Nederlanden, terwijl Mack, de toekomstige verliezer van 1805, al chef-staf is. Onder al deze namen is Lazare Carnot, bedenker en «organisator van de overwinning», wellicht de bekendste revolutionaire figuur, al is zijn rol als operationeel bevelhebber dat minder. Het algemene stelsel ontkiemt onder zijn leiding, en hij zal de uitvoering ervan opvolgen tot de doorbraak in Duitsland.

Het is vanuit precies deze invalshoek — de wisselwerking tussen «conceptie en uitvoering» van operaties — dat dit werk het verhaal centraal wil stellen.

Geschreven door twee beoefenaars van het militaire vak, tracht dit werk aan te tonen hoe aan de noordgrens tijdens de campagne van 1794 het lot van een natie op het spel stond, maar ook een revolutie plaatsvond in de manier van oorlogvoeren — de grondslag van de komende napoleontische veldslagen.

Voorwoord van universiteitsprofessor Martin MOTTE